Trancedans - de droom van onze planeet dansen
  de Droom van onze Planeet dansen!

De Heilige Dansen van Tibet


     door: Els Van Sonhoven

     “Heilige dans is een expressie van vreugde, die niet ontstaat door het opwekken van emoties, maar door het vrede brengen in emoties. “ (Matthieu Ricard)

De wortels van de Cham, de heilige Tibetaanse dansen, reiken terug tot de negende eeuw, toen Guru Padmasambhava het boeddhisme introduceerde in Tibet. Doorheen de eeuwen ontwikkelde het Tibetaanse boeddhisme zich, geïnspireerd door de visioenen die verschillende meesters ontvingen. De heilige dansen ontstonden in de geest van een spiritueel meester en worden van generatie op generatie doorgegeven.

In de dertiende eeuw droomde Guru Chöwang dat hij een wit paard bereed dat hem door de lucht naar de prachtige koperkleurige berg bracht, het paradijs van Padmasambhava. Daar ontmoette hij Padmasambhava’s acht manifestaties die hem onderwezen over de natuur van de geest. Guru Chöwang zag er ook hemelse wezens die dansten. Hij richtte het festival van de tiende dag op om de komst van Padmasambhava en het boeddhisme naar Tibet jaarlijks dansend uit te beelden en te vieren. Drie eeuwen later kreeg Pema Lingpa een droom waarin Yeshe Tsogel (koningin van Tibet) hem de dans van de vijf dakinis (godinnen die reizen in de hemel van wijsheid) voordeed. Nadat hij zichzelf de dans had aangeleerd, gaf hij deze door aan zijn leerlingen. Vanaf de zestiende eeuw werden de dansfestivals opengesteld voor publiek.

Na de invasie van Tibet door China in 1959 werden meer dan 6000 kloosters afgebroken. Een miljoen Tibetanen kwamen om (een zesde van de totale bevolking). De bibliotheken werden verbrand en vele beelden werden omgesmolten tot wapens. Talrijke Tibetanen leven in ballingschap, en in India, Nepal en Bhutan wordt de traditie van de Tibetaanse dansfestivals voortgezet. Zo werd de Gar Cham, een festival dat sinds de zestiende eeuw plaatsvond in Khampagar in Oost-Tibet, verplaatst naar Tashijong in Noord-India. Duizenden mensen bezoeken dit jaarlijkse festival.

Tibetaanse dansen zitten vol betekenis. Wanneer een danser met een hertenbok-masker een beeld vernietigt met een zwaard, dan beeldt hij de vernietiging van het ego door het zwaard van wijsheid uit. De gemaskerde dansers die elkaar in een lawaaierige en kleurige uitbundigheid achternajagen zijn geen demonen, maar de beweging van de innerlijke energie die voortdurend onze geest beroert.

De Tibetaanse traditie is de enige levende traditie waar de Hinayana (zelfverloochening), de Mahayana (medeleven) en de Vajrayana (de boeddha natuur in alles herkennen) als een harmonieus geheel beoefend worden. Het doel van de studie van mandala’s is het bereiken van het visioen van Vajrayana, het diamanten voertuig, het hart van het Tibetaanse ritueel, en de basis van de praktijk van de heilige dans. De danser visualiseert zichzelf in de vorm van een godheid. Geen schepper-god of een aparte entiteit, maar een manifestatie van onze essentie, die wijsheid is.

Toen Dilgo Khyentse Rinpoche in 1985 na dertig jaar ballingschap terugkeerde naar Shechen, vond hij het klooster terug als een ruïne. Dankzij zijn inspiratie en het harde werk van vele Tibetanen is het grootste deel van het klooster ondertussen herbouwd. Het grootste deel van de oudere monniken hadden twintig jaar doorgebracht in een laogai (een Chinees werkkamp), maar ze herinnerden zich elk detail van de dansen en konden ze doorgeven aan de volgende generaties. Er werden ook nieuwe maskers en kostuums gemaakt. Het Tibetan Endangered Music Project is bezig om zoveel mogelijk Tibetaanse muziek te redden en te bewaren voor de toekomst.

In Lhasa, de hoofdstad van Tibet, wonen momenteel nog 60.000 Tibetanen en al 300.000 Chinezen. De Chinese regering geeft premies aan Chinezen die zich in Tibet willen vestigen, terwijl de Tibetanen in armoede leven. De kloosters hebben bijna allemaal plaatsgemaakt voor restaurants, karaoke’s en overal neonlicht. Tibetaanse kinderen worden systematisch achtergesteld in het onderwijs. De monniken die er nog wonen, worden onderhouden door de staat als ze een hervormingscursus volgen en wanneer ze schriftelijk afstand nemen van de Dalai Lama.

Zhang Yimou regisseerde de openingsceremonie van de Olympische Spelen 2008 in Beijing, een prachtig spektakel vol kleur, ritme, magie en synchrone trancedans. Daarbij besteedde hij geen aandacht aan de laatste 100 jaar, maar wel aan diverse andere Chinese culturen van voor het communisme. Dit is een keerpunt in de geschiedenis van dit land met zijn vele culturen. Meer dan 175.000 Avaaz-leden hebben deelgenomen aan de Olympische Handdruk, gelanceerd door de Dalai Lama, die online de wereld rondgaat. De handdruk bereikt China deze week.

In een documentaire op Canvas zag ik een groepje cementmeisjes aan het werk. Cementmeisjes zijn groepjes Tibetaanse vrouwen die meewerken aan de bouw van kloosters. Na het gieten van de cement, dansen zij er met kleine pasjes synchroon overheen, terwijl ze de stamper in hun hand ritmisch laten neerkomen op de ondergrond. Een doek bedekt niet hun ogen, maar hun mond en neus tegen het opspattende cement. En zo zijn trancedans en een klooster bouwen soms niet van elkaar te onderscheiden.

Wil je op de hoogte blijven van de ontwikkelingen in Tibet, dan kan je terecht op de website van ´De vrienden van Tibet´. De website Candle4tibet is een ontmoetingsplaats voor boeddhisten en mensen die het Tibetaanse volk een warm hart toedragen. Je vindt er muziek, informatie, foto’s en video’s en je wordt uitgenodigd om deel te nemen aan de lichtgebeden voor Tibet, waarbij mensen van over heel de wereld tegelijkertijd een kaarsje branden. Toen ik me inschreef op Candle4tibet en de landenlijst opende om aan te klikken dat ik in ‘Belgium’ woon, kwam ik per ongeluk in ‘Bhutan’ terecht, en kon dit niet meer verbeteren.

Veel liefs uit Bhutan dan maar…

© Els Van Sonhoven, augustus 2008
www.moederaarde.org

Bronnen:
Matthieu Ricard: Monk dancers of Tibet
Diverse documentaires op de Vlaamse en Nederlande televisie.
foto's: Matthieu Ricard

Tip: meer lezen over Matthieu Ricard.
Video: Matthieu Ricard spreekt over ‘Habits of Happiness’

lees meer en bekijk de foto's van Ricard in:

Matthieu Ricard : Monk Dancers of Tibet
Hardcover | 128 Pagina's | Shambhala Publications
ISBN10: 9781570629747

--- bestel dit boek >>